Spinozadag

Met prof. dr. Vincent Icke (hoogleraar sterrenkunde, Universeit van Leiden, Universiteit van Amsterdam), dr. Jeroen Bartels (filosoof, docent Universiteit van Groningen) en prof. dr. Floris Cohen (wetenschapshistoricus, bijzonder hoogleraar in de vergelijkende geschiedenis van de natuurwetenschap, Universiteit van Utrecht).

De zeventiende eeuw wordt wel de eeuw van de oneindigheid genoemd. Door de ontwikkeling van de microscoop en de telescoop werd de ruimte niet alleen oneindig klein maar ook oneindig groot en verloor de aarde haar centrale positie en de Europese mens zijn traditionele ankerpunt. De Verlichting, voortgekomen uit deze ‘crisis van het Europese bewustzijn’, bood weer enig houvast.

Ook bij het denken van de 17e eeuwse Spinoza draait het, net als bij Pascal, Descartes en Leibnitz om de oneindigheid. De ene substantie, de ‘God-Natuur’, definieert Spinoza als een positieve oneindigheid die zich onderscheidt van het begrip oneindigheid zoals we dat in de wiskunde kennen. Een ‘oneindig’ getal zouden we volgens hem beter een ‘onbepaald’ getal kunnen noemen. De eindige dingen zijn begrensd maar door hun beperkingen noodzakelijk afhankelijk van het oneindige universum. Toch heeft de mens net als al de andere eindige dingen deel aan de oneindige macht van de God-Natuur. Dit maakt het de mens mogelijk wetenschap te bedrijven en zijn plaats in de wereld te kennen ‘onder het oogpunt van de oneindigheid’.

Prof dr. Vincent Icke (1946) is hoogleraar theoretische sterrenkunde aan de Universiteit Leiden en bijzonder hoogleraar kosmologie aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn onderzoek richt zich o.a. op het ontstaan van structuur in het Heelal. Hij werkt bij diverse projecten nauw samen met binnen- en buitenlandse astrofysici. Een van zijn thema’s is ‘Computational Science’. Naast boeken schrijft hij voor diverse dag- en weekbladen en is hij met enig regelmaat te gast bij DWDD en zodoende actief betrokken bij de popularisatie van de wetenschap. Daarnaast is Icke beeldend kunstenaar en grafisch ontwerper.

Dr. Jeroen Bartels (1941) is filosoof en doceerde geschiedenis van de moderne filosofie aan de universiteit van Groningen. Zijn interesse gebied richt zich op de mens en zijn visie op het bestaan en zijn rol in de wereld sinds de moderne geschiedenis (‘De geschiedenis van het subject’). Vanaf het midden van de jaren negentig groeide zijn belangstelling voor de figuur van Spinoza. Diens denken is in zijn ogen ook in de werkelijkheid van nu onverminderd van belang.

Prof dr. Floris Cohen (1946) is wetenschapshistoricus en bijzonder hoogleraar in de vergelijkende geschiedenis van de natuurwetenschap aan de Universiteit van Utrecht. Hij was wetenschappelijk medewerker bij Museum Boerhaave in Leiden en hoogleraar aan de Universiteit Twente. Van hem verschenen diverse boeken, waaronder De herschepping van de wereld. Het ontstaan van de moderne natuurwetenschap verklaard (2007) en Het knagende weten (2016) waarin hij bij figuren als Galilei, Pascal, Newton en Einstein het spanningsveld onderzoekt tussen hun wetenschap en hun religie.

Onder leiding van Karianne Marx (Amsterdamse Spinoza Kring) zullen de sprekers met elkaar in debat gaan en krijgt het publiek gelegenheid vragen te stellen. De middag wordt opgeluisterd met muziek van Lasai & Cohen op de Hang.

De internationaal geroemde filosoof Baruch de Spinoza (1632-1677) is geboren in Amsterdam en woonde zijn hele leven in Nederland. Zijn denken heeft velen geïnspireerd (Goethe, Hegel, Einstein) en is ook vandaag nog uiterst actueel. 

De Spinozadag – die dit jaar zijn tiende editie beleeft -  is een productie van de Amsterdamse Spinoza Kring in samenwerking met Paradiso.