Paradisolezing, Bouwstenen van het universum – Water en de bouwstenen voor het leven in het heelal

Lezing door Prof. dr. Ewine van Dishoeck (hoogleraar moleculaire astrofysica, Universiteit Leiden): Water en de bouwstenen voor het leven in het heelal.

Ewine van Dishoeck bestudeert, als hoogleraar Moleculaire Astrofysica aan de Universiteit Leiden, de chemie in het heelal. Zij doet onderzoek naar het ontstaan van sterren en planeten en gebruikt daarbij kennis uit de astrofysica én de chemie. Deze combinatie van vakgebieden maakt haar onderzoek uniek. In 2000 kreeg zij de Spinozapremie van NWO en eerder ontving ze al de prestigieuze Marie Goeppert-Mayer Award van de American Physical Society.
Voor haar onderzoek maakt van Dishoeck onder meer gebruik van ESO’s Very Large Telescope (VLT) en de Atacama Large Millimeter Array (ALMA) in Chili. Momenteel doet ze onderzoek naar de waterkringloop in het heelal, en de rol die die speelt bij de vorming van sterren.
Van Dishoeck is een internationaal vermaard onderzoeker, die het vrij jonge vakgebied van de astrochemie de vorm gegeven heeft die het heeft. Ze is de meest geciteerde moleculaire astrofysicus in de wereld en speelt een leidende rol in het organiseren van internationale projecten en samenwerkingen. Ook brengt ze met enthousiasme haar complexe onderzoek onder de aandacht van een breder publiek.

Het mobiele planetarium van de Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie zal in aanvulling op de lezing te bezoeken zijn in Paradiso. Het planetarium is ontwikkeld voor het basis- en voortgezet onderwijs en is onderdeel van een breder educatief concept. De doelstelling van NOVA is zo veel mogelijk mensen, en in het bijzonder scholieren, kennis te laten maken met de sterrenhemel en de sterrenkunde in het algemeen en de Nederlandse toppositie binnen de internationale astronomie in het bijzonder.

In het planetarium wordt de film 'Water, een kosmisch avontuur' vertoond. Deze film draait rond de zoektocht naar water en het vormen van elementen in het  universum en is ontwikkeld door de Europese Zuidelijke Sterrenwacht  (ESO) in samenwerking met de Associatie van Franstalige Planetaria  (APFL) en het Hamburg Planetarium. In de halfuur durende film wordt astrofysica Eva Luna met de camera  gevolgd. Zij leidt het publiek langs ESO's La Silla observatorium, de  Very Large Telescope (VLT) en het Paranal-observatorium in Noord-Chili, die belangrijke schakels vormen in het onderzoek naar waterrijke planeten in het heelal. Nieuwe, realistische 3D-animaties  van de revolutionaire ESO European-Extremely Large Telescope (E-ELT)  zijn ook te bewonderen. De film is Nederlandstalig.

In de Paradisolezingen 2013 worden de bouwstenen van ons universum blootgelegd. Acht vooraanstaande Nederlandse wetenschappers spreken over elementaire deeltjes, sociale en neurologische bouwstenen en de ontwikkeling van het leven. Overige zondagochtend lezingen:
Zondag 10 februari – Prof.dr. Stan Bentvelsen (theoretische fysica Nikhef/UvA) – Higgs: wat en hoe?
Zondag 24 februari – Prof.dr. Jelle Reumer (paleontologie, Natuurhistorisch Museum Rotterdam/UU) – De ontwikkeling van het leven
Zondag 24 maart – Prof. dr. Frans de Waal (ethologie Emory University Atlanta) – De bonobo en de tien geboden – op zoek naar humanisme bij de primaten
Zondag 14 april – Prof.dr.ir. Maaike Kroon (scheidingstechnologie TU/E) – Door kundig scheiden bouwen aan een duurzame toekomst
Zondag 12 mei – Prof.dr.ir. Leo Kouwenhoven (kwantumfysica TUD) – Over het Majorana-deeltje
Zondag 26 mei – Prof.dr. Marianne Rots (medische biologie RUG) – Epigenetica en het bouwplan van ons lichaam.

Co-productie met Verstegen & Stigter / culturele projecten, met ondersteuning van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen, de Vereniging van Nederlandse Universiteiten, NEMO, en de Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen.