Helden van de wetenschap - Paradisolezing door prof. dr. Niek Lopes Cardozo

Lezing door prof. dr. Niek Lopes Cardozo (hoogleraar science and technology of nuclear fusion TU Eindhoven): 'Kernfusie – Energie voor helden', met als historische held: Andrej Sacharov.

Door welke wetenschappers uit het verleden zijn onze huidige onderzoekers geïnspireerd? Acht vooraanstaande Nederlandse hoogleraren vertellen in deze nieuwe serie Paradiso Wetenschapslezingen wie hun helden zijn en wat hun bijdrage aan de wetenschap is geweest.

Kernfusie – Energie voor helden
Kernfusie, die versmelting van lichte kernen, die energiebron van het heelal, houdt de belofte in van duurzame, CO2-vrije, schone en veilige energie, voor iedereen en voor altijd. Europa, Japan, de VS, Rusland, China, India en Zuid-Korea hebben ambitieuze ontwikkelingsprogrammaʼs voor deze fusie-energie en werken samen aan de grote demonstratiereactor ITER. ITER is in aanbouw in Cadarache (Zuid-Frankrijk) en moet 500 MW fusievermogen gaan opwekken, tien keer zoveel als het bedrijf van de machine kost.

Maar waarom hebben we die fusiestroom niet al lang? De ontwikkeling ervan startte rond 1950; heeft 60 jaar onderzoek dan niets opgeleverd? Zo mooi de belofte, zo moeilijk de realisatie van deze droom. We verplaatsen ons in de onderzoekers van het eerste uur en vragen ons af wat er eigenlijk nodig is om een kernfusiereactor te maken. Eén van hen was Andrej Sacharov, briljant natuurkundige die in en na de oorlog aan het Russische atoomwapen had gewerkt, ʻHeld van de socialistische arbeidʼ, later prominent dissident en ontvanger van de Nobelprijs voor Vrede. Voor kernfusie moet de brandstof een temperatuur van een paar honderd miljoen graden hebben. Hoe houd je dat vast? Sacharov bedacht een slim systeem van magneetvelden. Een technisch en wetenschappelijk wonder, dat nog bleek te werken ook. Maar één wonder was niet genoeg om kernfusie op aarde mogelijk te maken.

In zijn lezing bespreekt Niek Lopes Cardozo de zeven ʻonmogelijkhedenʼ van kernfusie, zeven heldendaden die nodig zijn om fusie-energie mogelijk te maken. Een aantal daarvan is inmiddels verricht, maar dit verhaal heeft zeker nog een wonder of twee nodig voor een happy ending.

Niek Lopes Cardozo is hoogleraar Science and Technology of Nuclear Fusion aan de TU Eindhoven, voorzitter van de Raad van Bestuur van FOM – Stichting voor Fundamenteel Onderzoek der Materie, en voorzitter van het Gebiedsbestuur Natuurkunde van NWO.

Volgende Paradisolezingen:

zondag 19 april 2015 - Paradisolezing door prof. dr. Marianne Rots

zondag 3 mei 2015 - Paradisolezing door prof. dr. Jelle Reumer

zondag 17 mei 2015 - Paradisolezing door prof. dr. Frans van Lunteren

zondag 7 juni 2015 - Paradisolezing door prof. dr. Salomon Kroonenberg

Het programma is een samenwerking van Paradiso en Verstegen & Stigter / buro voor culturele produkties en wordt mogelijk gemaakt door bijdragen van VSNU, science center NEMO, Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen, Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen, Museum Boerhaave en VPRO.

Meld je aan voor de mailinglijst en blijf op de hoogte van alle wetenschap programma's in Paradiso >>