Het dubbelleven van Shearwater-zanger Jonathan Meiburg
22 oktober, 2026

'The New World', het eind juli verschenen nieuwste album van Shearwater, werd wereldwijd inmiddels met lof overladen. De groep rond Jonathan Meiburg gaat bovendien voor het eerst sinds acht jaar weer op tour. Vanaf eind oktober wordt ook ons land aangedaan en op 1 november speelt Shearwater (samen met de verwante acts Loma en Any Kind) in Bitterzoet. Namens Sugar Mountain en het muziekblad Heaven interviewde Eddie Aarts onlangs de oprichter van de band. Het gesprek kon onmogelijk alleen om muziek draaien, want hij leidt een opmerkelijk dubbelleven.
Bijzondere vogel
Jonathan Meiburgs bestaan speelt zich af in twee werelden. Van huis uit kreeg hij een serieuze belangstelling voor de natuur mee; hij voltooide studies in geografie, religie en biologie, waarvoor hij naar afgelegen streken reisde als de Falklands, de Nieuw-Zeelandse Chatham-eilanden en het arctische Baffineiland en ontwikkelde een buitengewone interesse in vogels. Maar eind jaren negentig werden de voorgenomen studies een paar jaar onderbroken, want Meiburg belandde in Okkervil River, het bandje dat was opgericht door zijn vriend Will Sheff. Na een paar succesvolle albums begon Meiburg zijn eigen groep, die hij uiteraard naar een vogel noemde: shearwater (pijlstormvogel). Inmiddels geldt hij als expert in beide werkvelden. De platen van Shearwater worden steevast hoog aangeslagen. Maar hetzelfde geldt voor het in 2021 verschenen 'A Most Remarkable Creature – The hidden life of the world’s smartest bird of prey', een even diepgravend als prettig leesbaar boek over de Falklandcaracara die uitsluitend op Vuurland voorkomt.

Muziek als een plek waar je naartoe kunt
Nadat hij de opnamen van The New World had voltooid, verkeerde Meiburg op uitnodiging van het Alfred Wegener Institute samen met andere wetenschappers twee maanden op een ijsbreker in de wateren rond de Zuidpool. Beelden van die reis vonden hun weg naar de platenhoes van The New World en een videoclip.
Op het album horen we veldopnamen uit onder meer Tasmanië, Vancouver Island, alsook een merel uit Berlijn en coyotes aan de rand van Los Angeles. Momenteel werkt hij hard aan zijn volgende boek 'The Once and Future Life of Antarctica' en ons Zoomgesprek doet hij vanuit Oslo, waar hij een congres met 1500 poolexperts bijwoont.
“Die levens combineren gaat doorgaans naadloos, maar kan soms gecompliceerd zijn. Ik ren hier al de hele week van hot naar her om mensen te spreken, sessies bij te wonen en mijn hoofd vol informatie te pompen. Om dat boek het lezen waard te maken moet ik een hoop idiote dingen doen. De Zuidpooltocht was een mindsmashing experience. Ik heb dieren op de zeebodem gezien waar je je geen voorstelling van kunt maken en we moesten tijdens een gierende storm schuilen achter een ijsberg.”
Hij was er verrassend genoeg voor het eerst. “Ja, daar horen mensen van op. En natuurlijk was dit bezoek essentieel. Maar veel van mijn onderzoek speelde zich elders af; veel van wat ooit op Antarctica leefde vind je nu namelijk nog op heel andere plaatsen terug.”
Al die indrukken en inzichten vinden hun weg naar het Shearwater-repertoire, maar niet al te expliciet vertelt hij. “Ik hou er niet van mensen te onderwijzen of de les te lezen. Muziek werkt het best wanneer je er als luisteraar op je eigen manier aan mag deelnemen. Die emoties vind ik belangrijker dan een verhaal vertellen. Na het vorige album 'The Great Awakening', in veel opzichten een typisch resultaat van de lockdowns, was het nu een genot om weer met een rijkgeschakeerd gezelschap getalenteerde mensen aan een plaat te werken. In Berlijn, Londen, New York en Texas haalden we alles uit de kast. Veldopnamen gebruikte ik al eerder, maar nu vormen ze nog meer een integraal onderdeel van de muziek. Ik maak ze gewoon met mijn telefoon. Het risico is natuurlijk dat zulke opnamen interessanter worden dan de liedjes zelf en dan ben je een beetje beteuterd wanneer ze worden geschrapt”, lacht hij. “Maar als een nummer erdoor op z’n plek valt, hebben ze het juiste effect. Het is iets wat ik altijd probeer, nummers schrijven die voelen als een plaats waar je naartoe kunt.”

Waar toeval en precisie elkaar ontmoeten
Kunst en wetenschap gaan natuurlijk vaker hand in hand, maar Meiburg ziet de overeenkomst nog groter en projectmatiger. “Je doorloopt dezelfde stadia. Eerst doe je inspiratie op en verzamel je informatie en ideeën. Die probeer je te combineren en wanneer je dat een hele poos gedaan hebt, begin je te verfijnen en te zoeken naar structuur. In de laatste fase werk je dan aan heel veel details, zodat het precies die vorm krijgt die je voor ogen hebt. Dat voelt voor mij altijd hetzelfde. Muziek verklankt direct onze emoties of bedoelingen. Dat doet geluid voor veel levende wezens en wij ervaren dat via een deel van de hersenen van vóór we taal gingen gebruiken. Muziek wordt verwerkt door ons dierlijke brein en daarom is het helemaal niet verrassend dat één toon of structuur zoveel teweeg kan brengen. Dieren kennen net als wij emoties die héél diep zitten. In mijn boek staat een stukje over William Henry Hudson die muziek speelt voor een sprinkhaan. Ik ben er niet zo goed in, maar kan geluiden van een paar van mijn favoriete vogels wel zo goed nadoen dat ik soms respons krijg. Of ze komen op zijn minst even kijken wat er met me mis is.”
Meiburg vertelt grinnikend dat hij ook wel schik heeft in de verwarring die zijn dubbele loopbaan veroorzaakt. “Ik loop er nooit mee te koop, maar het komt wel eens ter sprake dat ik in een bandje speel. Je hoort ze dan soms denken: wie was die gast en wat doet hij allemaal?”
Vervolgens benadrukt Meiburg dat Shearwater wel degelijk een groep is met Dan Duszynski en Emily Lee als de vaste leden met wie hij in eerste aanleg met het materiaal aan de slag gaat. Voor 'The New World' werden vervolgens onder anderen Shahzad Ismaily, Leo Abrahams en Malinese musici van de groep Ngoni Ba erbij betrokken en is er een glansrol weggelegd voor rietblazer Doug Wieselman. “Ik kom met globale ideeën en structuren, maar geniet erg van wat anderen daarmee in de studio doen. En iedereen mag of kan dingen veranderen.”
Hij omarmt ook het toeval, zo blijkt. De Malinezen waren voor een ander project in Ismaily’s studio en die stelde voor iets samen te proberen. “Ik was er meteen voor, maar ook een beetje op mijn hoede om te voorkomen dat het iets halfbakken wereldmuziekachtigs zou worden. We gaven ze de ruwe basis van een paar nummers en ik heb geen idee hoe ze daarover of over ons dachten, maar ze deden er iets prachtigs mee. We wisten direct dat we die nummers zouden vertimmeren om het in te passen. Het kostte de nodige tijd en geld, maar uiteindelijk is het belangrijkste dat het goed voelt.” Onder meer dankzij die extreme aandacht voor details doet The New World denken aan het late werk van Talk Talk.

Wanneer alles samenvalt
Ook 'You And Your Dog', het slotnummer van de plaat, illustreert Meiburgs anything goes mentaliteit, want het laatste woord gunde hij letterlijk aan Laurie Anderson. “We hadden de muziek voor dat nummer maar mijn zang voelde niet goed. Toen ik wat probeerde in te spreken, vond ik dat ook niks. In die periode werkte ik een maand lang mee aan de voorbereiding van Laurie’s ARK-project in Manchester. Ik hoorde haar stem dus vaak en kon me heel makkelijk voorstellen hoe die in ons nummer zou werken. Ik legde haar de vraag voor, stuurde de muziek en ze was enthousiast. Een paar weken later trof ik twee takes in mijn inbox. Die combineerden we en het was opwindend te horen hoe alles ineens een geheel werd. Want haar stem is geloofwaardig. Je gelooft dat die de waarheid spreekt en je bent bereid die te volgen, zelfs als die niet naar iets goeds leidt. Want ze laat je uiteindelijk achter met iets dat voor meerdere uitleg vatbaar is.”
Je vraagt je af waar Meiburg de tijd en energie vandaan haalt om ook nog te spelen in Loma, de groep die werd opgericht door bandmakker Dan Duszynski en Emily Cross. Gezamenlijk gaan ze binnenkort op tour, waarbij Duszynski’s derde project, Any Kind, de optredens opent. Meiburg is opgetogen. “We gaan voor het eerst sinds 2018 weer optreden. Dat was niet de bedoeling, maar zo liep het nu eenmaal. We hebben de boel zelfs moeten crowdfunden. Touren is enorm duur geworden voor wie niet solo speelt of geen heel grote naam is. Daartussenin lijken veel acts verdwenen uit het circuit. Op deze manier, met zes mensen in overlappende bands in een soort theatershow, werd het haalbaar. En ik geef eerlijk toe, een beetje zelfgenoegzaam is het ook, want ik ga twee uur lang heel veel van mijn eigen muziek eindelijk live spelen.”
Gelukkig wordt ook Nederland aangedaan. Meiburg komt hier graag. Op de valreep vertelt hij dat hij er in mei nog was en binnen één tel spreekt weer de wetenschapper. “Ik was op Texel om met wat vrienden vogels te bestuderen. We vingen kustvogels, ringden ze en voorzagen ze van kleine zenders om hun trek van Siberië naar Mauritanië te kunnen volgen. Ik genoot van het eiland, het is prachtig, heeft een rijke geschiedenis en is ondanks de toeristen toch zichzelf gebleven.”







