Verslag Burenbijeenkomst 30 juni 2025

De eerste Burendag vond plaats op 22 oktober 2024. Hierbij zijn de direct omwonenden van Paradiso als eersten geïnformeerd over de start van een ontwerpend onderzoek naar renovatie en nieuwbouw en een consultatieronde. Tijdens die bijeenkomst is onder meer stil gestaan bij de structurele problemen en ambities van Paradiso en het doel van het onderzoek en de consultatieronde. Ook zijn actuele ontwikkelingen zoals de verbouw van de ondergrondse fietsenkelder tot een nachtentree besproken. Aan het eind van de Burendag van 22 oktober 2024 is afgesproken dat een tweede Burendag georganiseerd zou worden om omwonenden te informeren over de uitkomsten van het ontwerpend onderzoek en de consultatieronde. 

Beide Burenavonden zijn bedoeld om direct omwonenden te informeren over het waarom van een ontwerpend onderzoek en een consultatieronde, de uitkomsten ervan en vervolgstappen die Paradiso wil zetten. Participatie vindt in latere stadia plaats, op het moment dat er sprake is van ruimtelijke plan- en besluitvorming. 

Welkomstwoord

Deze tweede Burendag vond plaats op 30 juni 2025. In het welkomstwoord lichtte Geert van Itallie (algemeen directeur Paradiso) toe dat het ontwerpend onderzoek als doel heeft om een concreet en integraal zicht te krijgen op het gebouw en de omgeving. Op die manier worden ruimtelijke mogelijkheden voor een duurzame huisvesting van Paradiso in kaart gebracht, waaronder ook oplossingen voor de huidige knelpunten die artiesten, omwonenden, bezoekers en medewerkers van Paradiso ervaren. Het ontwerpend onderzoek heeft, op basis van eerdere varianten, een voorkeursvariant voor de renovatie en nieuwbouw opgeleverd. Deze voorkeursvariant geeft een aantal hoofdrichtingen aan voor de toekomst van Paradiso, maar zal – mede op basis van vervolggesprekken met verschillende partijen, waaronder de Commissie Omgevingskwaliteit en het gemeentebestuur van Amsterdam – nog verdere aanscherping, verdieping en concretisering krijgen. Geert van Itallie geeft aan dat de huidige presentatie als eerste gedeeld wordt met omwonenden. 

Consultatie

Na dit welkomstwoord geeft Guido Wallagh (begeleider consultatieronde) een toelichting op de consultatieronde. Deze ronde had twee doelen. Ten eerste biedt het Paradiso de mogelijkheid om gesprekspartners te informeren over de uitgangspunten en het verloop van het ontwerpend onderzoek. Ten tweede toetst Paradiso of de structurele problemen en de ambities, waar het ontwerpend onderzoek duurzame oplossingen voor zoekt, gedeeld worden en zo niet, waarom niet. 

Er zijn consultatiegesprekken gevoerd met werknemers en de raad van toezicht van Paradiso, het bestuur van Paradiso Fonds, erfgoedpartijen, vertegenwoordigers van artiesten, operationele partners (zoals politie, stadswerken en stadsdeelregisseur bereikbaarheid) en anderen. Met de erfgoedpartijen is tweemaal een gesprek gevoerd, omdat na het eerste gesprek het ontwerpend onderzoek aanzienlijk bijgesteld is op basis van een advies van de Commissie Omgevingskwaliteit. 

In de gesprekken is Paradiso vaak omschreven als iconisch (rijke geschiedenis, grote namen die opgetreden hebben, gebouw en positie van Paradiso in binnen- en buitenland), magisch (sfeer, intimiteit, nabijheid van artiest en publiek, inclusiviteit) en uniek (brede programmering, gevarieerde publiek, maatschappelijke betrokkenheid van Paradiso). Vertegenwoordigers van artiesten benadrukken de springplankfunctie van Paradiso voor opkomende artiesten; als zij hier opgetreden hebben, geeft het opkomende artiesten ervaring, status, bekendheid en niet zelden een impuls aan hun carrière.

De structurele problemen die een verbouwing en renovatie noodzakelijk maken, werden alom onderkend: geluidsoverlast (geluiduitstraling, overlast publiek op straat, buiten laden en lossen), aanpak monument en noodzaak tot verduurzaming, ruimtetekort voor publiek, artiest en Paradiso-organisatie,  publiekstromen en vluchtroutes en de constructieve veiligheid van het gebouw. De meeste gesprekspartners ondersteunen de projectambities: het behoud van karakter en sfeer, goede voorzieningen voor artiest, publiek en Paradiso-organisatie en uitbreiding van de zaalcapaciteit. 

Wat dit laatste betreft stelt de voorkeursvariant uit het ontwerpend onderzoek mogelijkheden tot vergroting van de huidige grote zaal voor en verplaatsing naar de nieuwbouw van de kleine zaal en de clubzaal (uit het souterrain). Dit houdt in dat het aantal zalen in Paradiso gelijk blijft, maar dat renovatie en nieuwbouw met de huidige programma-intensiteit en bezettingsgraad ruimte kan bieden aan zo’n 15% meer bezoekers. Vertegenwoordigers van artiesten, maar ook enkele andere gesprekspartners ondersteunen deze uitbreiding van de zaalcapaciteit, onder de voorwaarde dat de sfeer, intimiteit en zichtlijnen in de grote zaal in tact blijven en de nieuwbouw een uitstraling krijgt die past bij Paradiso. Voor vertegenwoordigers van artiesten is de uitbreiding van de zaalcapaciteit niet alleen gewenst, maar ook noodzakelijk; shows en tours worden aanzienlijk duurder, waardoor een iets hogere omzet een randvoorwaarde is voor de toekomstige programmering van een groeiend aantal internationale artiesten. In het gesprek met de nachtburgemeester wordt gesteld dat met renovatie en nieuwbouw Paradiso een rol van betekenis kan blijven vervullen voor de Amsterdamse nachtcultuur; een opgave die door het Amsterdams gemeentebestuur wordt onderstreept in de Nachtvisie en de Uitvoeringsagenda Nachtcultuur. 

Ontwerpend onderzoek

Gert Kwekkeboom (partner CIVIC Architects) licht vervolgens het ontwerpend onderzoek toe. Hij presenteert het team dat vanuit verschillende disciplines (openbare ruimte/landschap, stedenbouw, architectuur, cultuurhistorie, renovatie, erfgoed, geluid, theatertechniek, duurzaamheid, kosten) aan het onderzoek gewerkt heeft. Hij belicht de stappen die in het onderzoek gezet zijn: studies naar deelvraagstukken (zogenoemde bouwstenenstudies), vier voorlopige ruimtelijke varianten (villa, vleugel, plint en brug) en een voorkeursvariant. De voorkeursvariant is opgebouwd uit elementen van de eerdere voorlopige varianten, maar ook uit voortschrijdende inzichten en nadere onderzoeken. 

Met de voorkeursvariant is te bepalen wat een passend bouwvolume in de omgeving is, hoe geluid, publieksstromen, logistiek, verduurzaming van het monument en het ruimtetekort opgelost zouden kunnen worden en welke aandachtspunten er zijn voor architectuur, logistiek en (vergroening van) de omgeving. Onderdeel van de voorkeursvariant zijn ook voorbeeldplattegronden, verbeeldingen en impressies. Die geven een indruk van wat de voorkeursvariant kan betekenen. Echter, van een ontwerp is nog geen sprake. Het ontwerpproces is pas in een volgende fase voorzien. 

Gert Kwekkeboom loopt in zijn presentatie een aantal van de studies naar deelaspecten langs; inpassing van Paradiso in zijn omgeving, de groenstructuur en oever, logistiek en geluidsisolatie van de grote zaal. Voor het isoleren van de grote zaal, in combinatie met verduurzaming van het monument, zijn de effectiviteit en de impact op het monument van een aantal mogelijke oplossingen onderzocht: het isoleren van het dak, het verzwaren en isoleren van het dak in combinatie met voorzetwanden plaatsen in de grote zaal, het verzwaren en isoleren van het dak in combinatie met dikkere voorzetwanden plaatsen in de grote zaal en een nieuwe isolerende buitenschil om het grootste deel van Paradiso heen (uitgezonderd het voorgebouw). Onderzoek wijst uit dat alleen met het plaatsen van een isolerende buitenschil de geluidsuitstraling goed wordt aangepakt. Hiermee worden ingrepen in het monument zelf aanzienlijk beperkt en kan de ruimte tussen het monument en de buitenschil benut worden voor het oplossen van andere vraagstukken (zoals het realiseren van vluchtroutes en podiumlogistiek). Onderkend moet worden dat met de buitenschil een groot deel van het exterieur van het moment uit het directe zicht verdwijnt. Daar staat tegenover dat de impact op het rijksmonument bij deze oplossing minimaal is. In tegenstelling tot het plaatsen van binnenwanden, hoeft er bij de schil geen destructieve ingreep in de monumentale constructie gedaan worden. Deze oplossing is daarnaast reversibel; in een verre toekomst zou met kunnen besluiten de schil te verwijderen zonder dat het monument wordt aangetast. 

Voorkeursvariant

De voorkeursvariant wordt toegelicht aan de hand van de volgende kenmerken: 

• Logisch aansluitend op stedelijke hoogtes: om Paradiso en de nieuwbouw zorgvuldig in te passen in de omgeving, is onder meer gekeken naar de hoogtes van gebouwen rond het Leidseplein en op de Weteringschans. Voor de nieuwbouw betekent dit een bouwhoogte die lager is dan Paradiso en de overige gebouwen naast en tegenover Paradiso. Op deze manier blijft het voorgebouw van Paradiso prominent zichtbaar.
• Ondergeschikt aan de buurgebouwen: de nieuwbouw is lager dan de naastgelegen villa. De rooilijn van de nieuwbouw ligt wat terug van de straat.
• Voldoende teruggelegd om het monument te zien: Paradiso blijft alzijdig zichtbaar, bezien vanaf de Weteringsschans en het water. Door tussen Paradiso en de nieuwbouw openbare ruimtes te creëren, wordt het huidige coulissenlandschap (ruimtes tussen gebouwen) gerespecteerd. De nieuwbouw zal minimaal dezelfde afstand tot de naastgelegen villa hebben als de volgende villa.
• Inpassen in groenstructuur: inpassing van Paradiso en de nieuwbouw is niet alleen vanuit bouwhoogtes en -afstanden bepaald, maar nadrukkelijk ook vanuit de groenstructuur die er nu al is en versterkt wordt. Dit houdt in dat Paradiso en de nieuwbouw omringd worden door groen, dat zowel voorzien is tussen de bebouwing als grotendeels langs de oever van de Singel. Hierdoor wordt bebouwing afgewisseld met bomen en ontstaan er groene doorzichten vanaf de Weteringschans naar de Singel. Het monument zelf krijgt ademruimte.
• Vergroenen: aan de oever van de Singel is ruimte voor een stille tuin.
• Versterken van de biotoop: met de aanleg van het groen en de stille tuin kan via verschillende soorten bijgedragen worden aan het stimuleren van biodiversiteit in de binnenstad.
• Wachtend publiek van de straat halen naar een nieuwe voordeur: de huidige entree van Paradiso wordt verplaatst naar de nieuwbouw en wel op zo’n manier dat de entree halverwege de zone tussen Paradiso en de nieuwbouw komt. Hierdoor kan het publiek in de zone – onder een luifel –,in de hal van de nieuwbouw en in een ondergrondse publieksruimte opgevangen worden. Deze nieuwe entree is er voor zowel de zalen in de nieuwbouw als de grote zaal in Paradiso. De huidige entree vervalt hiermee.
• Met het doel zwaar vrachtverkeer weghouden van Weteringschans kan ervoor gekozen worden om het laden en lossen te verplaatsen naar een in- en uitgang voor zwaar vrachtverkeer op de Stadhouderskade. Via een tunnel onder de Singel komt het vrachtverkeer dan uit onder de nieuwbouw, van waaruit de logistiek route richting de drie zalen leidt. Mogelijk kan hiermee een gemeentelijke mobiliteitshub onder het water gecreëerd worden die ook nog andere functionaliteiten krijgt buiten de logistiek voor Paradiso.
• Geschiedenis als inspiratiebron: op verschillende manieren komt de geschiedenis van Paradiso terug in de voorkeursvariant. Zo zal de achterwand van de grote zaal weer op de oorspronkelijke plek komen, waardoor de zaal meer ruimte krijgt voor bezoekers en op het balkon de oude balkonvertrapping (met de mogelijkheid voor zitplaatsen) teruggebracht kan worden. Op vloerniveau zullen de achterportalen van de grote zaal weer in ere hersteld worden. Dit biedt de mogelijkheid om (een deel van) de horecafaciliteiten naar achteren te verplaatsen en creëert zo meer publieksruimte op de verhogingen aan de zijkanten van de zaal. Door de kleine zaal te verplaatsen naar de nieuwbouw, kan deze ruimte weer verbouwd worden foyer met als extra bijkomstigheid dat de glas-in-loodramen in deze ruimte weer zichtbaar worden voor publiek. Op de begane grond kan de vestibule opgeschoond en verbeterd worden. Latere aanvullingen aan het monument, zoals vluchttrappen en overkappingen, kunnen verwijderd of vervangen worden.
• Oude en nieuwe architectuur in balans: hoewel het ontwerpend onderzoek nog geen letterlijk ontwerp is, heeft dit onderzoek wel ideeën voor de architectuur opgeleverd. Zo wordt voorgesteld om oude en nieuwe architectuur in balans te houden, waarbij de bestaande architectuur als inspiratiebron dient. Als voorbeelden hiervoor wordt verwezen naar de nieuwbouw van het Pillows Hotel aan de Mauritskade in Amsterdam (architect: Office Winhov), de nieuwbouw van het Neues Museum in Berlijn (architect: David Chipperfield) en de nieuwbouw van het stadhuis van Nieuwpoort in België (architect: Barozzi Veiga). Al deze voorbeelden laten het gebruik van baksteen voor nieuwbouw zien met fijnzinnige details en een sterke nadruk op een samenhangend geheel. De nieuwbouw schikt zich naar de oudbouw, zonder historiserend te zijn. 

Vraag en antwoord

Na de presentaties zijn er vragen gesteld door omwonenden en eerste reacties gegeven door de sprekers. Daar waar nog geen antwoord gegeven kon worden op de tweede Burenavond zelf, omdat specifieke informatie nog gecheckt moest worden, zijn deze in dit verslag als extra informatie opgenomen. 

Nieuwe ingang

Het voorstel om de ingang van Paradiso te verplaatsen naar een nieuwe ingang in de nieuwbouw sprak de meeste omwonenden aan. Deze nieuwe ingang  zal positieve impact op de leefbaarheid hebben en meer comfort bieden aan bezoekers. Gevraagd werd hoeveel bezoekers in de zone bij deze ingang en in de hal opgevangen kunnen worden. 

In de zone tussen nieuwbouw en Paradiso is plaats voor tussen de 450 en750 bezoekers. In de bovengrondse hal tussen de 240 en 400 bezoekers. Deze aantallen zijn in deze fase van het ontwerpend onderzoek nog indicatief. Behalve deze ruimtes is een grote ondergrondse lobby voor publiek (met lockers, toiletten e.d.) ook een belangrijke toevoeging van ruimte voor het publiek en een meer geleidelijke uitstroom na afloop van programma’s. Deze lobby biedt plaats aan een extra 600 tot 1000 bezoekers. De wijze waarop bezoekers in de zone, de hal en de ondergrondse lobby opgevangen worden als ook de mogelijke fasering van bezoekers als zij Paradiso gaan verlaten, zullen in de volgende ontwerpfases nader uitgewerkt worden. 

Groen en stille tuin

Omwonenden spreekt de voorstellen voor het zoveel als mogelijk respecteren van bestaand groen, extra vergroening, de stille tuin en het vergroten van de biodiversiteit aan. 

Fundering

Gevraagd werd of de fundering van Paradiso vervangen moet worden en wat het aanbrengen van fundering voor de nieuwbouw voor de omliggende panden betekent. 

Gert Kwekkeboom geeft aan dat het huidig onderzoek laat zien dat de fundering onder Paradiso wel verbetering behoeft, maar niet volledig vervangen hoeft te worden. De werkzaamheden aan het monument en de nieuwbouw zullen met alle vooronderzoeken en voorzorgsmaatregelen gepaard gaan, zoals gebruikelijk bij bouwwerkzaamheden in de historische binnenstad, aldus Geert van Itallie. Onderdeel hiervan is het maken van opnames bij omliggende gebouwen, tijdige informatie, het bewaken van voldoende afstand etcetera. 

Voornoemde vraag over de impact van bouwactiviteiten op de directe omgeving komt mede voort uit de ervaring dat het is voorgekomen dat wanneer tijdens optredens gesprongen wordt door publiek, trillingen voelbaar zijn geweest in naastgelegen woningen op het Max Euweplein. 

Geert van Itallie geeft aan dat er sinds corona een stijlperiode is aangebroken binnen de muziek waarbij vaker gesprongen wordt door publiek. Paradiso is houdt hierover de vinger aan de pols.  

Logistiek 

Het voorstel om het laden en lossen te organiseren onder de Singel en de nieuwbouw spreekt de meeste omwonenden aan. Gevraagd wordt hoe het laden en lossen naar de zalen van Paradiso terug te zien is op de schetsen. Tevens wordt gevraagd hoe realistisch dit voorstel is. 

Gert Kwekkeboom schetst ter plekke waar het laden en lossen onder de nieuwbouw zich bevindt. De plek hiervoor is zo gekozen, dat zowel de zalen in de nieuwbouw als de grote zaal in Paradiso makkelijk bereikt kan worden. Geert van Itallie geeft aan dat in de eerste besprekingen met de gemeente het voorstel van logistiek onder de Singel en de grond met belangstelling ontvangen is. Het past bij het gemeentebeleid voor de lange termijn en biedt mogelijkheden om deze voorziening op te waarderen tot mobiliteitshub. Echter, zoals voor alle voorstellen uit het ontwerpend onderzoek het geval is; de gemeente denkt mee in het gezamenlijke projectteam dat het ontwerpend onderzoek begeleidt, maar kan nog geen uitspraken doen over de haalbaarheid. 

Uitbreiding zaalcapaciteit

Een aanwezig politicus uit de stadsdeel raad die geen omwonende is, stelt dat de uitbreiding – in bouwvolume, activiteiten, bezoekersaantallen en horeca – het hoofddoel is geworden, in plaats dat oplossingen voor structurele problemen gezocht is in het ontwerpend onderzoek. De vergelijking wordt gemaakt met concerten in de Johan Cruijff Arena. 

Geert van Itallie geeft aan zich hierin niet te herkennen. Het ontwerpend onderzoek zoekt naar structurele oplossingen voor geschetste problemen en verkent hoe ambities van Paradiso verzilverd kunnen worden. Omwonenden zijn hierover in de uitnodiging voor de eerste Burenavond, tijdens de eerste Burenavond en het verslag ervan geïnformeerd. Geert van Itallie hoopt dat ook tijdens de tweede Burendag voldoende tot uitdrukking gekomen is dat uitbreiding geen hoofddoel is, maar uitbreiding een antwoord is op problemen en ambities. Zo bieden de aanpassingen en renovatiestappen aan de grote zaal ruimte voor 200 extra bezoekers bovenop de huidige capaciteit van 1500 personen.

Footprint en omvang gebouw

Tijdens de tweede Burendag en in een gesprek met Gert Kwekkeboom na afloop is gevraagd naar zoveel mogelijk concrete informatie, waaronder de footprint en de omvang van het gebouw (in termen van bruto vloeroppervlak). 

De grootte van de footprint is 1295 m2 en zal deels op ‘het landje’ en deels op de huidige parkeerplaats naast Paradiso komen Ten opzichte van het bestemmingsplan gaat de gepresenteerde ruimtelijke visie uit van een wat lager volume met een wat grotere footprint, zodat de naastgelegen gebouwen de hoofdrol blijven spelen, er voldoende licht en lucht op de Weteringschans aanwezig blijft en er ver inpandig voldoende ruimte is om rijen op te vangen.

Bestemmingsplan

Gevraagd wordt of de renovatie van Paradiso, de nieuwbouw en de herinrichting van de openbare ruimte mogelijk is binnen het vigerende bestemmingsplan. 

Geert van Itallie geeft aan de, wanneer de voorstellen concreter worden, het planologisch-juridisch kader aanpassing behoeft, waaronder het omgevingsplan. Wanneer dit het geval is, zal de buurt zoals gebruikelijk in het kader van participatie  voor ruimtelijke plan- en besluitvorming, tijdig geïnformeerd worden. 

Het landje

Tijdens de eerste Burenavond heeft Geert van Itallie benoemd dat er ook nagedacht wordt over een tijdelijke invulling van het landje tot het moment dat de bebouwing begint. Gevraagd wordt hoe het hiermee staat. 

Geert van Itallie geeft aan dat Paradiso samen met Leonard van Munster en AmsterdamWerkt! nagedacht heeft over een tijdelijk gebouw waarin ruimte komt voor maatschappelijke participatieprojecten met Amsterdamse jongeren, ontwikkelprojecten voor makers en groen voor buurtbewoners. Vanuit de buurt zijn ideeën geopperd die hierin meegenomen kunnen worden. De gemeente heeft dit tijdelijke plan enthousiast ontvangen, maar Geert van Itallie heeft vooralsnog geen zekerheid of dit tijdelijk gebouw met maatschappelijke functies ondersteund en gerealiseerd gaat worden. Dit zou betekenen dat tot de nieuwbouw er mogelijk een nieuw kunstwerk in de openbare ruimte kan komen. Wanneer Paradiso hier meer duidelijkheid over heeft, wordt de buurt geïnformeerd. 

Rookruimte

Gevraagd wordt of in het Programma van Eisen door Paradiso rekening is gehouden met een rookruimte. Geert van Itallie geeft aan dat tegenwoordig geen rookruimtes in publieke gebouwen meer gerealiseerd mogen worden. Daarom is deze specifieke functie niet in het Programma van Eisen opgenomen. Tegelijkertijd geeft hij aan dat er wel rokers blijven onder het publiek, de artiesten en de medewerkers en dat dit vraagt om een specifieke plek die zo min mogelijk tot overlast voor anderen zorgt. Deze plek is in het ontwerpend onderzoek nog niet bepaald. Dat zal in het vervolg wel moeten gebeuren. 

Planning

Gevraagd wordt wat de planning van vervolgstappen is. 

Geert van Itallie geeft aan dat met het afronden van het ontwerpend onderzoek en de consultatieronde een fase afgerond wordt, maar dat ook nog verschillende fasen volgen. Voor de korte termijn gaat het dan onder meer om een haalbaarheidsonderzoek geïnitieerd door Kunst en Cultuur van de gemeente, een advies op de voorkeursvariant door de Commissie Omgevingskwaliteit en het aanbieden van de voorkeursvariant (met onderzoeken en consultatieverslag) aan de gemeente Amsterdam. Verschillende vervolgstappen volgen wanneer Paradiso onderdeel wordt van de gemeentelijke ruimtelijke plan- en besluitvorming, waaronder ook participatie. 

Sluiting van Paradiso 

Eén van de omwonenden vraagt of Paradiso tijdelijk moet sluiten tijdens de renovatie en uitbreiding. 

Geert van Itallie geeft aan dat dit nog nader onderzoek vraagt, maar dat tijdelijke sluiting wel een mogelijkheid is. Hoe lang en wanneer is nu nog niet te zeggen.

Hotel

In een brief die door een omwonende huis aan huis verspreid is in de omgeving van Paradiso, voorafgaand aan de tweede Burenavond, wordt gesteld dat Paradiso een hotelfunctie opneemt in de nieuwbouw. 

Hoewel deze opmerking tijdens de Burenavond zelf niet meer aan de orde is gesteld, kan dit verslag benut worden om ook hier een reactie op te geven vanuit Paradiso; In de uitkomsten van het ontwerpend onderzoek is nadrukkelijk geen sprake van een hotelfunctie. 

Meer bezoekers, meer auto’s, meer touringcars, meer vrachtverkeer

In dezelfde brief die huis aan huis verspreid is, wordt gesteld dat de renovatie en uitbreiding van Paradiso meer bezoekers, meer auto’s, meer touringcars, meer vrachtverkeer zullen aantrekken met een negatieve impact op de leefbaarheid van de buurt. In de presentatie van de voorkeursvariant is geschetst dat het aantal zalen gelijk blijft, de grote zaal verduurzaamd en geïsoleerd wordt, de nieuwbouw geluidsoverlast uit de twee andere zalen voorkomt, publieksstromen en de logistiek bewust anders georganiseerd worden, het monument en de nieuwbouw zorgvuldig ingepast worden in de omgeving en het groen en het voorstel is om te kiezen voor architectuur die zich ondergeschikt maakt aan het monument. Bij een gemiddelde bezetting kunnen er zo’n 15 procent meer bezoekers zijn, die zich wezenlijk anders en meer geleidelijk naar, in en vanuit Paradiso zich bewegen. Paradiso is dan ook van mening dat de voorstellen een substantiële verbetering opleveren voor omwonenden, publiek, artiesten en medewerkers.